Jedną z najczęstszych przyczyn kulawizny u psa jest zerwane więzadło krzyżowe. Około 30% zwierząt doznaje zerwania częściowego, natomiast pozostała część ma całkowite zerwanie. Przypadłość ta najczęściej dotyka psy w średnim wieku o masie ciała powyżej 20 kg. Zerwane więzadło krzyżowe najczęściej spotykane jest u ras takich jak labrador, rottweiler oraz buldogi. Zazwyczaj właściciel zgłasza nagłe pojawienie się objawów podczas aktywności fizycznej. U pacjentów z jednostronnym zerwaniem więzadła krzyżowego doczaszkowego w 30- 40% występuje uraz w przeciwnej kończynie w ciągu 1-2 lat.
U psów czynnikami ryzyka związanymi z występowaniem zerwania więzadła krzyżowego jest strome ustawienie kończyny miednicznej, wąska guzowatość piszczeli, spłaszczenie powierzchni stawowej, a także inne choroby współistniejące stawu, w tym zwichnięcie rzepki.
Rozpoznanie
Podczas poruszania się kłusem pies nie obciąża kończyny. Z kolei podczas pozycji siedzącej zwierzak stara się uniknąć zgięcia w stawie kolanowym i przyjmuje pozycję ulgową. W badaniu manualnym możliwa jest twarda i pogrubiona okolica stawu. Po wewnętrznej stronie stawu wyczuwalne może być zgrubienie. Metodą pozwalającą na wiarygodną ocenę jest test szufladowy. U dużego psa można wywołać przemieszczenie od 10 do 15 milimetrów. Jeśli dojdzie do przemieszczenia mówimy, że jest to dodatni wynik testu. Innym testem, jaki można wykonać jest test kompresji piszczeli. Wykonuje się go poprzez zginanie stawu stępowego przy jednoczesnym wyprostowanym stawie kolanowym. Ruch ten powoduje przemieszczenie się kości piszczelowej doczaszkowo. Z diagnostyki wykonuje się również zdjęcie RTG w projekcji bocznej, które potwierdza rozpoznanie.
Leczenie chirurgiczne
Najczęstszą metodą wykorzystywaną w leczeniu zerwanego więzadła jest TPLO, czyli osteotomia poziomująca kości piszczelowe. Zabieg ten polega na przecięciu kości przy użyciu specjalnej piły w łuk. Rezultatem jest zmiana pochylenia kości piszczelowej. Ogólnie opisano 50 różnych technik leczenia zerwanego więzadła. Wyróżniamy metody stabilizacji zewnątrztorebkowe, a także metody artroskopowe i protezowe przemieszczenie więzadła. Artroskopowe i chirurgiczne opracowanie pozwala na szybsze używanie kończyny i jej powrót do prawidłowej funkcji.
Leczenie zachowawcze
W przypadku dużego ryzyka wykonania operacji, na przykład u starszych psiaków leczy się zachowawczo. Ogranicza się zwierzęciu ruch z zastosowaniem leków. Wykonuje się zabiegi fizykalne, które działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie jak laser wysokoenergetyczny, pole magnetyczne czy ultradźwięki. Wspomagająco aplikuje się kinesiotaping, a także wprowadza się bieżnię wodną. U psów do 25 kg leczenie zachowawcze daje zadowalające wyniki, choć zabieg chirurgiczny zmniejsza zmiany atroficzne oraz zwyrodnieniowe, które występują w przypadku leczenia zachowawczego.
Leczenie po zabiegi chirurgicznym
Leczenie po zabiegu zerwania więzadła doczaszkowego obejmuje rehabilitację, ograniczenie aktywności oraz podawanie zaleconych przez lekarza weterynarii leków. Fizjoterapia ułatwia obarczanie kończyny, zwiększa masę mięśniową, a co za tym idzie łagodzi atrofię mięśni występującą po operacji, zwiększa zakres ruchu stawu i spowalnia postęp choroby zwyrodnieniowej stawów. Rehabilitacja obejmuje zabiegi fizykalne jak pole magnetyczne oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia bierne i aktywne, a także w kolejnym etapie bieżnię wodną.
Podsumowanie
Każda z opcji leczenia ma ryzyko wystąpienia powikłań. Wybór metody zależy od pacjenta, jego wieku, kondycji, wielkości i chorób towarzyszących, jak również doświadczenie chirurga oraz możliwości finansowych właściciela.
